تبلیغات
حماســـه ســــــازان 92 - جایگاه استقلال در اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)

 

یكی از مبانی اندیشه سیاسی حضرت امام تاكید بر ضرورت حفظ نظام است كه این موضوع از منظر سیاست خارجی همان تاكید بر استقلال است چرا كه با حفظ استقلال است كه تمامیت ارضی و حاكمیت ملی یك كشور از آسیب های احتمالی مصون می ماند. ایشان می فرمودند: 

سعی شود كه سفارتخانه ها تحت سلطه دیگران نباشند و تصرفاتی در آنها از ناحیه دیگران نباشد هر قدمی كه برمی دارید به فكر این باشید كه آیا روبه وابستگی می رویم یا به طرف رهائی و آزادی، و رابطه با كشورهای خارجی كه نمی خواهند ما را ببلعند باید باشد و با آنها كه می خواهند از طریق روابط ما را وابسته بكنند هیچ لزومی ندارد وباید با احتیاط با آنها برخورد شودی. "
امام بزرگوار حفظ ایران به عنوان ام القرای جهان اسلام را برای حفظ مكتب اسلام ضروری می دانستند دراین رابطه می فرمودند:
" اگر این جمهوری اسلامی از بین برود اسلام آنچنان منزوی خواهد شد كه تا آخر ابد، مگر در زمان حضور حضرت، نتواند سرش را بلند كند"
 و به همین دلیل بود كه ایشان حفظ نظام را از اوجب واجبات می دانستند چراكه درصورت حفظ نظام فرصت لازم برای ادای واجبات ومعرفی اسلام ناب به جهان فراهم بود اما درصورت فقدان نظام، بطور طبیعی زمینه نابودی كامل یا استحاله قطعی مكتب اسلام فراهم می گردید. 
در اندیشه سیاسی حضرت امام، به دو عنصر « آزادی» در بعد داخلی و «استقلال» در بعد خارجی توجه ویژه شده است كه هر دوی این عناصر به جمهوری اسلامی ارتباط مستقیم پیدا می كند وبه عبارت دیگر استقلال و آزادی درعین اینكه به یكدیگر مرتبط هستند درارتباط با جمهوری اسلامی معنا پیدا می كنند. استقلال بدون آزادی كه همان ظهور اراده ملی و پشتوانه مردمی است دوام نمی یابد و آزادی نیز بدون وجود استقلال منجر به وابستگی و استحاله در نظام بین الملل خواهد شد. استقلال و آزادی موردنظر امام ریشه در اسلام و قوانین شرع دارد از این بابت می توان گفت كه نگاه حضرت امام به سیاست خارجی یك نگاه ایدئولوژیك است. دراین رابطه امام می فرمایند :
« صدور اسلام به این است كه اخلاق اسلامی، آداب اسلامی، اعمال اسلامی آنجا طوری باشد كه مردم توجه به آن بكنند... آشنا كنید مردم را به اسلام وبه نهضت اسلامی و انقلاب اسلامی، صدور آن وقت است كه اسلام، حقایق اسلام، اخلاق اسلامی، اخلاق انسانی رشد پیدا بكند» 
به اعتقاد حضرت امام ملتی كه می خواهد آزاد باشد و مستقل بماند باید بر ارزش های دینی و فرهنگی خود اتكا كند استقلال بدون اتكا به این ارزشها جز استبداد نخواهد بود. حضرت امام آزادی بدون استقلال را به آزادی وارداتی كه جز بردگی و هضم شدن در نظام استكباری جهان نخواهد بود تشبیه می كردند. از نظر ایشان تعریفی از استقلال كه مبنای اسلامی نداشته و با جمهوریت نظام سازگار نباشد تعریف درستی نمی تواند باشد. ی
 
روابط خارجی از نظر امام
حضرت امام با حفظ استقلال نظام، ارتباط با خارج از كشور وبرقراری روابط با كشورهای جهان را توصیه می نمودند امام ارتباط با جهان خارج را موجب توسعه سیاسی و تقویت بنیه اقتصادی كشور دانسته و ارتباطات فرهنگی و ایدئولوژیك با دیگر كشورها بخصوص ممالك اسلامی را موجب افزایش تفاهم وهمگرائی وتعامل میان ملتها تلقی می نمودند. در واقع درجهان امروز نیز هیچ كشوری نمی تواند در انزوا و بدون برقراری ارتباط با كشورهای دیگر نیازهای خود را تامین كند و عقل سیاسی ایجاب می كند كه ارتباطات جهانی افزایش یابد روابط منطقه ای رشد پیدا كند و مناسبات دوجانبه تقویت گردد حضرت امام در توصیه های خود به مسئولین وزارت امورخارجه همواره بر ضرورت رعایت احترام متقابل، رعایت استقلال كشورها و مراعات موازین انسانی و مداخله نكردن در امور داخلی یكدیگر را تاكید می نمودند و در واقع سیاست تعامل با جهان را امری مبتنی بر عقل و شرع و متناسب با اصول كشورداری می دانستند ایشان در فرازی از سخنان خود می فرمایند:
"اسلام با همه كشورهائی كه در جهان هستند می خواهد كه دوست باشد و دولت اسلامی با همه ملتها و با همه دولتها می خواهد كه تفاهم و ارتباط صحیح داشته باشد درصورتیكه آنها متقابلاً احترام دولت اسلامی را مراعات كنند"
اولویت اول امام خمینی (ره) برای برقراری و تحكیم روابط خارجی، كشورهای اسلامی بودند براساس تفكر ایشان اتحاد میان كشورهای اسلامی در چارچوب نهادهای منطقه ای وفرامنطقه ای وبین المللی ضرورت داشت و این اتحاد تنها در سایه برقراری و تقویت روابط ممكن می گردید از نظر ایشان ارتباطاتی كه مبنای ایدئولوژیك و اعتقادی داشته باشد با دوام تر خواهد بود توجه به مشتركات در برقراری روابط با كشورها از توصیه های ایشان بود و این امر برگرفته از سیره نبوی و دیپلماسی پیامبر اسلام (ص) بود چرا كه پیامبر اكرم (ص) نیز همواره به سفرا ونمایندگان خود در خارج از بلد اسلامی توصیه می فرمودند كه بر سر مشتركات خود با ملل دیگر تاكید كنید و اگر هیچ اشتراكی نداشتید بر« انسان بودن خود » كه وجه اشتراك كلیه انسانهاست تاكید نمائید و این سیاست یعنی توجه به اشتراكات همواره موجب تقویت دوستی ها و كاهش اختلافات می گردید. بطور طبیعی اسلام وجه اشتراك اصلی كشورهای مسلمان است وامام همواره به تقویت این وجه عنایت داشتند البته هدف اصلی تقویت ارتباطات با كشورهای مسلمان، افزایش تفاهم بین آنها ومتحد ساختن ایشان درمقابل زورگویان و مستكبران بین المللی وبه عبارت دیگر تقویت نهضت بیداری اسلامی بود. ایشان می فرمودند:
" از موضع قدرت عظیم، دست پر بركت و قدرتمند خود را برای دوستی وبرادری ایمانی پیش تمام مسلمین خصوصاً ملتها ودولت های منطقه وهمسایه دراز می كنم"
 یا در فراز دیگری مسئولین سیاست خارجی را موظف به در اولویت قراردادن ارتباط با كشورهای اسلامی كرده و می فرمودند: 
" كوشش داشته باشید در بهتر كردن روابط باكشورهای اسلامی ودر بیداركردن دولتمردان، و دعوت به وحدت، واتحاد كنید"
حضرت امام از نخستین روزهای آغاز نهضت اسلامی معتقد بودند كه اتحاد اسلامی می تواند بُعد ظلم ستیزی و انقلابی داشته باشد و براین اساس برای مبارزه با فشارهای ابرقدرتها، ملل مسلمان را به یكپارچگی و همبستگی فرامی خواندند از نظر ایشان افزایش ارتباطات و تفاهم میان كشورهای اسلامی گامی مهم و اساسی جهت حضور مسلمانان در عرصه های تصمیم گیری بین المللی و معرفی تعالیم انسان ساز اسلام بود. ایشان احیای تمدن بزرگ اسلامی را از رهگذر طنین افكندن بانگ لا اله الا الله و محمد رسول الله در سراسر جهان ممكن دانسته و این نكته نیز یكی از وجوه آرمان گرایانه اندیشه سیاسی حضرت امام است. امام در پرسشی اساسی از مسلمانان جهان سئوال می كنند كه مسلمانان جهان با این مخازن بزرگ و وسعت كشورهایشان اگر اتحاد داشتند آیا مثل امروز تحت سلطه دو ابرقدرت بودند؟ در همین رابطه است كه امام برای جمهوری اسلامی ایران یك نقش محوری برای نهادینه كردن حركت ضد استكباری قائل بودند ایشان می فرمودند نهضت ما نهضت مستضعفین سراسر جهان است قبل از آن كه به منطقه ای خاص متعلق باشد. ایشان رمز صدور انقلاب اسلامی ومعنویت آن را تطبیق این مكتب با فطرت انسانی دانسته ومعتقد بودند كه صدور انقلاب اسلامی وحمایت از مستضعفین به معنای جنگ طلبی واعمال زور و به عبارتی دخالت در امور داخلی دیگران نیست بلكه معرفی وترویج ارزشهای دینی والهی است كه منجر به ارتقای روحیه ظلم ستیزی و شناخت حق از باطل و تقویت جبهه حق می گردد. امام خمینی، تبلیغ به شیوة پیامبر اسلام و صدور فرهنگ معنوی انقلاب را موجب روی آوردن ملل مظلوم به سوی این مكتب انسان ساز می پنداشتند. حضرت امام معتقد بودند جمهوری اسلامی ایران قابلیت الگوشدن برای كشورهای دیگر را دارد لذا باید مسئولین اهتمام ورزیده و این كشور را به عنوان الگو به جهان معرفی نمایند ودراین صورت است كه ملل جهان بخصوص مسلمانان از این الگو و اسوة حسنه حمایت كرده وسیره نظام اسلامی را در كشور خود نیز پیاده می نمایند. به عبارت دیگر از دید امام همواره سیاست خارجی جمهوری اسلامی منبعث از سیاست داخلی بوده وتعاملات داخلی بطور طبیعی بر مناسبات خارجی نیز تاثیر می گذارد. 
 
امام و مسئله فلسطین 
یكی از شعارهای اصلی انقلاب اسلامی شعار معروف « امروز ایران، فردا فلسطین» بود و این شعار ریشه در تعالیم حضرت امام خمینی (ره) از سالها قبل از پیروزی انقلاب داشت. اوج این مبارزه سیاسی را میتوان در تعیین روز جهانی قدس مشاهده كرد این تصمیم مدبرانه و شجاعانه مسئله حمایت از مردم فلسطین را نهادینه كرد و سطح مبارزه با اسرائیل را به سراسر جهان منتقل نمود. حضرت امام متعهد بودند كه مسئله جدی بودن سیاست توسعه طلبانه اسرائیل نسبت به سرزمینهای عربی و اسلامی را مكرراً یادآوری كرده وهدف غائی رژیم صهیونیستی مبنی بر سیاست از نیل تا فرات را به كشورهای مسلمان هشدار دهند. تعبیر دقیق حضرت امام كه اسرائیل را غده سرطانی منطقه دانستند و تكرار این مطلب كه تنها با فداكاری وپایداری و اتحاد دولت های اسلامی می توان این غده چركین را از بین برد از فرازهای برجسته دیدگاههای امام راحل تلقی می گردد و وقوع انتفاضه و آغاز حركت های شهادت طلبانه جوانان فلسطینی برعلیه اسرائیل ریشه در تعلیمات و دیدگاههای حضرت امام خمینی دارد. ضرورت همبستگی دولت های اسلامی برای مبارزه علیه اسرائیل و صهیونیزم یكی از مبانی اصلی سیاست خارجی امام خمینی (ره) می باشد. 
 
امام و آمریكا 
رابطه با آمریکا همواره موضوع مورد بحث سیاست خارجی ایران بوده وهست. حضرت امام خمینی (ره) آمریکا را شیطان بزرگ دانسته و معتقد بودند تا زمانی که آمریکا آدم نشود یعنی روشهای غلط و سلطه جویانه خود در برخورد با دیگران و با جمهوری اسلامی ایران تصحیح كند نمی توان با این کشور رابطه برقرار کرد. البته نگاه حضرت امام به سلطه جوئی ابرقدرتها منحصر به آمریكا نبوده وایشان از بدو پیروزی انقلاب اسلامی و در دوران جنگ سرد با طرح شعار اصولی « نه شرقی نه غربی» سلطه جویی هر دو ابرقدرت آمریكا و شوروی (سابق) را مطرود می دانستند واین به دلیل اعتقاد ایشان به حفظ استقلال نظام الهی ایران بود. 
 
امام و دستگاه دیپلماسی
وزارت امورخارجه که دستگاه دیپلماسی كشور است جایگاه ویژه ای در نظام دارد و به قول مقام معظم رهبری این وزارتخانه نیمی از دولت است. باتوجه به این امر، حضرت امام نیز توجه خاصی به این وزارتخانه داشتند و در این رابطه می فرمودند:
""وزارتخارجه تنها وزارتخانه ای است كه با اسلامی شدنش بیشتر از سایر وزارتخانه ها می تواند موجودیت اسلامی ما را به خارج نشان دهد وبعكس صدماتی كه به این كشور ممكن است وارد آید ودر سابق از ناحیه سفارتخانه های خارجی در اینجا و سفارتخانه های ما در خارج بر كشور وارد شده بیشتر از دیگران است "
امام معمولا در دیدار با دست اندرکاران سیاست خارجی آنان را به تقوای الهی، خودسازی، تهذیب نفس و اسلامی ساختن سفارتخانه ها فرا خوانده ومی فرمودند " وقتی شما در راه مستقیم قرار گرفتید به مقصد می رسید". برعنایت خاص« 
و امروز که شانزده سال از ارتحال این حکیم الهی می گذرد اندیشه های سیاسی ایشان، مبانی سیاست خارجی ایران را ترسیم کرده است. ما براساس این مبانی، باتمام كشورهای جهان به استثنای دو سه كشور روابط دوستانه ورو به رشد داریم. در این روند از مواضع اصولی خود دست برنداشته وبراساس اصول عزت، حكمت و مصلحت در مقاطع مختلف درجهت تامین منافع ملی خود تدابیر لازم را اتخاذ كرده ایم. مسئولین عالی نظام كه همه از یاران و شاگردان حضرت امام بوده اند ودر صدر آنان مقام معظم رهبری كه در اصل خط دهنده اصلی سیاست خارجی كشور هستند همه قلباً راه وسیرة امام در سیاست خارجی را معتقد بوده واین مسیر را دنبال كرده اند ومی توانیم با کمال اطمینان بگوئیم که راه امام در سیاست خارجی ادامه خواهد یافت. (1)
 
پی نوشت:
1- کلیه نقل قولهای داخل گیومه از امام رلحل از کتاب صحیفه نور استخراج شده است. 



طبقه بندی: امام خمینی (ره) و حماسه،  باید ها و نباید های امسال،  تحقق بخشی به حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی،  اندیشه اقتصادی امام، 
برچسب ها: شعار سال از دیدگاه امام خمینی، جایگاه استقلال، از منظر امام خمینی (ره)،  
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 31 مرداد 1392 توسط وحید
تمامی حقوق مطالب برای حماســـه ســــــازان 92 محفوظ می باشد